🔸 «شناخت حق و باطل»، «قطع تعلقات و دلبستگی‌های دنیا و پرهیز از رذائل اخلاقی»، «اخلاص و تقوا» و «کل‌نگری در عین جزء نگری» از جمله راهکارهای تقویت بصیرت جامعه، با تأسی از سیره مرحوم علامه مصباح و شهید سردار سلیمانی هستند.  

🔸 انقلاب اسلامی هدفش، اقامه دین است. اقامه‌ی دین یعنی نهادینه‌سازی دین در همه عرصه ها؛ اعم از اقتصاد، سیاست، فرهنگ، روابط شهروندی و روابط ملی و بین المللی و در همه حوزه های زیست فردی و اجتماعی.

🔸 مرحوم علامه مصباح و شهید سلیمانی رضوان الله تعالی علیهما، در دشمن شناسی کم نظیر بودند. علامه مصباح از فیلسوفان در میدان بود. علی‌رغم اینکه کل نگر بودند، در میدان عمل هم حاضر بودند و در دشمن شناسی بصیرت کامل داشتند. لذا در فتنه ها راه را به دیگران نشان می دادند. شهید سلیمانی هم اینگونه بودند. هم در مسیر انقلاب اسلامی و هم در مساله ولایت و جمهوری اسلامی، نگاه کلان و نگاه جزء داشتند. لذا تبیین و روشنگری می کردند.

امروز پنج‌شنبه ۱۱ دی ماه ۱۴۰۴، صد و هفدهمین نشست از سلسله مباحث «جهاد تبیین» با موضوع «اهمیت، نقش و جایگاه بصیرت در انقلاب اسلامی»، با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین دکتر ابراهیم کلانتری؛ تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی علیهماالسلام و استاد دانشگاه تهران و حجت الاسلام والمسلمین دکتر شریفی؛ رئیس دانشگاه قم و استاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(قدس سره)، در حرم مطهر، برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل آستان مقدس، دکتر شریفی در این نشست اظهار کرد: یکی از سنت های قرآن کریم که مفسرین به تفصیل پیرامون آن بیان کرده اند؛ سنت امتحان و به اصطلاح قرآن، سنت فتنه است. این سنت در زندگی تمام انسان ها جاری است. خدای متعال می فرماید که نظام عالم، نظام بشریت و زیست انسانی به گونه ای خلق و طراحی شده است که همگان باید نه یک بار، بلکه برای همیشه آزمایش و امتحان شوند و این سنت تغییرناپذیر است. شخصی در محضر امیرالمومنین علیهماالسّلام دعا می‌کرد و می‌گفت: خدایا مرا مبتلا به فتنه نکن، خدایا مرا آزمایش نکن. حضرت فرمودند: این دعا لایستجاب است چراکه بر خلاف سنت الهی است، اینگونه دعا کن که خدایا مرا در امتحانات سربلند بیرون بیاور و مرا در آزمایش ها، سرافکنده مکن.

وی ادامه داد: البته سطح امتحانات بستگی به چند مقوله دارد؛ یکی به میزان ادعایی که هر فردی دارد. معیار دیگر بر اساس نوع امتحان، ظرفیت افراد و ظرفیت ادعاست. به همین دلیل آزمایشی که برای انبیای الهی است قابل مقایسه با آزمایش هایی که برای افراد دیگر می‌باشد، نیست. امام صادق عليه السلام می‌فرمایند: «اشدُّ النّاس بَلاء الاَنبیاءَ ثُمَّ الذّینَ یلونَهم ثُمَّ الاَمثل فَالامثلُ»؛ «سخت ترين بلاها وآزمايش‌ها را پيامبران از سر مى گذرانند، پس از آنها، جانشينان و پيروانشان و سپس به ترتيب، كسانى كه نزد خدا مقامى ارجمندتر دارند». خدا مربی است و ما مربا، یعنی در معرض تربیت خدای متعال قرار داریم.     

استاد موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) گفت: خداوند متعال بنده های خود را امتحان و آزمایش می‌کند تا رشد کنند و به مرتبه بالا برسند. سختی ها را مقابل انسان‌ها می گذارد تا استعدادها شکوفا و توانمندی های بالفعل، بالقوه شوند. این کاری است که خدای متعال با خوبان عالم می کند. پس سطح امتحانات بستگی به میزان ادعا و ظرفیت افراد دارد. لذا سخت‌ترین آزمایش ها در عالم اسلام، نصیب افرادی مثل حضرت زهرا سلام الله علیها می شود. در زیارتنامه حضرت زهرا آمده است: «السلام علیک يَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ الله الَّذِي خَلَقَكِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَكِ فَوَجَدَكِ لِمَا امْتَحَنَكِ صابِرَةً » خداوند در عالم زر و قبل از خلقتت دید که تو در این سختی‌های عجیب و غریب، صبوری می ورزی و می توانی از پس مشکلات برآیی. لذا می‌توانی بار عالمی را بر دوش بکشی. به همین دلیل امام حسن عسکری علیه السّلام می‌فرمایند: «ما حجت خدا بر خلق او هستیم و جد ما فاطمه سلام الله علیها حجت خدا بر ماست».

رئیس دانشگاه قم، اظهار کرد: علامه طباطبایی(رضوان الله تعالی علیه) می‌فرمایند: جامعه ها، ملت ها و امت ها نسبت به ادعا و ظرفیتی که می‌توانند برای بشریت داشته باشند، امتحان می شوند که آیا واقعا می‌توانند از این آزمون ها با موفقیت و سربلندی بیرون بیاند یا خیر؟ ملت ما هم یک ادعای بزرگ داشته و دارد و یک ظرفیت بزرگی هم البته دارد. کمتر ملتی در تاریخ به ظرفیت تمدنی ملت ایران می توان سراغ گرفت.  روایت گری غربی ها معمولا در هر چیزی بیش از واقعیت ها است. نداشته های خود را به دروغ داشته و با بزرگ نمایی جلوه می‌دهند. غربی‌ها، یونان باستان را به عنوان یک تمدن بزرگ مطرح می کنند، در حالی که ما کمتر درباره ایران باستان مطالعه و تحقیق کرده و اطلاعات روزآمدی را ارائه داده یم.  ملت ایران حدود هفت هزار سال سابقه تمدنی دارد و این یک ظرفیت بزرگی است.

وی ادامه داد: ایران می‌تواند دوباره هدایت بشریت را در دست گیرد و در یک مسیر درست قرار دهد و این ظرفیت وجود دارد. همچنین خود انقلاب اسلامی قابلیت خیلی زیادی دارد. حضرت امام خمینی(رضوان الله تعالی علیه) در روز هجده دی سال پنجاه و هفت، در نوفل لوشاتو مصاحبه ای با خبرنگار روزنامه «فاینشنال تایمز» در باره سیاست های آینده انقلاب انجام دادند و فرمودند: اصلا مسئله ما شاه نیست بلکه این آغاز کار است. دنیای غرب و شرق بر محور اومانیسم و انسان محوری است. ما جامعه ای می‌خواهیم که روابط داخلی و بین الملل آن بر مدار توحید و حقوق بشر باشد. ما تداوم حرکت انبیا هستیم. ما می خواهیم اقامه دین کنیم. در آیه ۱۳ سوره مبارکه شوری، خداوند می فرمایند: «أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِیهِ» دین را برپا کنیم و تفرقه درآن نداشته باشیم و متحدانه در یک اتحاد مقدس حکومت برقرار کنیم.

استاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره)، با بیان اینکه انقلاب اسلامی هدفش، اقامه دین است، تصریح کرد: اقامه‌ی دین یعنی نهادینه‌سازی دین در همه عرصه ها؛ اعم از اقتصاد، سیاست، فرهنگ، روابط شهروندی و روابط ملی و بین المللی و در همه حوزه های زیست فردی و اجتماعی. شهید صدر در نجف در روز ۲۲ بهمن ماه ۱۳۵۷ با خوشحالی و مسرّت در کلاس درس گفتند: « الیوم تحقق حُلُم الانبیاء» آرزو و مقصد اصلی انبیاء، امروز با انقلابی که در ایران شکل گرفت، محقق شد. انبیا می‌خواستند حکومتی بر مدار توحید و با هدف اقامه ی دین محقق کنند، یک عالم بزرگ و نابغه شیعه این امر را به نتیجه رساند. لذا به شاگردانش هم می‌گفت در این مرد ذوب شوید چون او ذوب در خدا، ذوب در ولایت و ذوب در دین است. او ولایت‌مداری به معنای واقعی کلمه داشت.

دکتر شریفی، با اشاره به نظریه جنگ تمدن‌ها گفت: آقای ساموئل هنتینگتون از اندیشمندان علوم سیاسی غرب کتاب مشهوری به نام «برخورد تمدن‌ها و بازسازی نظم جهانی» دارد و می‌گوید ما در حال حاضر هشت تمدن در دنیا داریم که این ها با هم رقابت می کنند، مهم‌ترین رقابت بین تمدن لیبرال دموکراسی و تمدن در حال ظهور اسلام با محوریت جمهوری اسلامی ایران است. و آینده جای یکی از این دو تمدن است و اختلاف این ها در عمیق ترین لایه های تمدنی بشر می‌باشد می گوید آن ها می خواهند بر مدار توحید همه چیز را طراحی کنند و ما می خواهیم بر مدار دین ستیزی و دین گریزی همه چیز را طراحی کنیم.

وی ادامه داد: به دلیل پرچم‌داری تمدن نوین اسلامی، جمهوری اسلامی، انقلاب اسلامی و ملت ایران باید تحت آزمایش های سخت، نیمه سخت و نرم قرار گیرد و در این مدت چهل و هفت سال آزمایش‌های گوناگونی را پشت سر گذرانده است. ملت ما صدها هزار نفر از بهترین عزیزان خود را در راه رسیدن به آرمان ها فدا کرده است. متاسفانه با هجمه رسانه ها و تهاجمات فرهنگی که بر ذهن و ضمیر جوان و نوجوان ما وارد می‌شود، گاهی عظمت‌هایی که در سایه انقلاب اسلامی از جمله در علم و دانش و ... به دست آمده است را متوجه نمی شویم.

استاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره)، گفت: ده ها و بلکه صدها اتاق فکر در دنیای غرب شبانه روز کار می‌کنند که چگونه می توانند به این ملت و به این کشور ضربه بزنند. متناسب با این سطح ادعا و این ظرفیت باید آزمایش دهیم. راه پیروزی در آزمایش ها بصیرت ملت است. به این دلیل که کشور ما بر پایه حکمرانی مردمی اداره می‌شود، ملت ما باید رشد و جامعه بصیرت پیدا کند. باید با جهاد تبیین، سطح بینش و درک ملی و بین المللی ما بالاتر رود. همه باید به کمک یکدیگر روشنگری و بصیرت افزایی کنیم.

استاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره)، در ادامه، چهار نکته برای تقویت بصیرت جامعه، با تأسی از سبک و سیره مرحوم علامه مصباح و شهید حاج قاسم سلیمانی، بیان کرد و گفت: یکی از عوامل مهم بصیرت‌افزایی، «شناخت حق و باطل است». برای جامعه ما بسیار مهم است که مردم سطح معرفتشان بالاتر رود؛ برخلاف نظام لیبرال دموکراسی که دوست دارند مردم غافل باشند و هیچ تلاشی در آگاهی بخشی ملی و بین المللی به مردم نمی کنند. بر اساس فلسفه لیبرال دموکراسی باید مردم در جهل بمانند. اما برای جامعه ما و برای رسیدن به رسالت انبیاء و رسالت دین‌، مردم باید آگاهی داشته باشند و تفاوت حق و باطل را بدانند. امیرالمومنین علی علیه السلام در خطبه ۱۴۷ نهج البلاغه می فرمایند: « اعْلَموا أنَّكُم لَن تَعرِفوا الرُّشدَ حتّى تَعرِفوا الّذي تَرَكَهُ ، و لَن تَأخُذوا بِميثاقِ الكِتابِ حتّى تَعرِفوا الّذي نَقَضَهُ ، و لَن تَمَسَّكوا بِهِ حتّى تَعرِفوا الّذي نَبَذَهُ»؛ «بدانيد كه شما هرگز راه راست را نخواهيد شناخت، مگر اين كه كسى را كه آن را رها كرده است بشناسيد و هرگز به پيمان قرآن وفا نخواهيد كرد، مگر آن گاه كه كسى را كه اين پيمان را شكسته است بشناسيد و هرگز به قرآن چنگ نخواهيد زد، مگر اين كه كسى را كه آن را كنار زده است بشناسيد». لذا دشمن شناسی بسیار مهم است.

وی تصریح کرد: بصیرت یعنی اینکه من در تاریکی ها تشخیص دهم، در گرد و غبارهایی که چشم ها را کور می کند، بتوانم ببینم و مسیر را اشتباه نروم و این بدون شناخت حق و باطل امکان ندارد. باید دشمن‌شناسی داشته باشیم. مرحوم علامه مصباح و شهید سلیمانی رضوان الله تعالی علیهما، در دشمن شناسی کم نظیر بودند. علامه مصباح از فیلسوفان در میدان بود. علی‌رغم اینکه کل نگر بودند، در میدان عمل هم حاضر بودند و در دشمن‌شناسی، بصیرت کامل داشتند. لذا در فتنه ها راه را به دیگران نشان می دادند. شهید سلیمانی هم اینگونه بودند. هم در مسیر انقلاب اسلامی و هم در مساله ولایت و جمهوری اسلامی نگاه کلان و نگاه جزء داشتند. لذا تبیین و روشنگری می کردند. 

استاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره)، در ادامه به دوّمین مولفه برای بصیرت افزایی، اشاره کرد و گفت: دومین ویژگی برای تقویت بصیرت، «قطع تعلقات و دلبستگی های دنیا و پرهیز از رذائل اخلاقی» است. حسادت خیلی ها را کور و بیچاره می کند. قرآن کریم در آیه ۱۴ سوره مبارکه نمل می فرمایند: ...« وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ » یقین داشتند که موسی راست می گوید، اما درعین حال انکار می کردند. یقین دارند حق با امیرالمومنین است؛ یقین دارند حق با جمهوری اسلامی است ولی به خاطر مسائل شخصی، طمع ورزی ها و دنیاطلبی ها انکار می کنند. لذا باید این را در خودمان تقویت کنیم.

دکتر شریفی، «اخلاص و تقوا» را سوّمین مولفه مورد نیاز برای تقویت بصیرت در فرد و جامعه دانست و گفت: قرآن کریم در آیه ۲۰۱ سوره مبارکه اعراف می فرمایند: « إِنَّ الَّذينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَکَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ» همانا اهل تقوا در فتنه انگیزی های شیاطین انس و جن متذکر می شوند و واقعیت را می فهمند.

رئیس دانشگاه قم، چهارمین عامل مهم برای تقویت بصیرت جامعه، با تأسی از سیره مرحوم علامه مصباح و شهید سلیمانی را «کل‌نگری در عین جزء نگری» دانست و گفت: یکی از دلایل مردود شدن افراد در مسیر فتنه ها و آزمایش ها، این است که یا کاملاً کل نگرند و در آسمان ها سیر می‌کنند و حکومت های آرمانی و ایده آل و جامعه ای می خواهند که حتی امیرالمومنین نتوانستند محقق کنند و یا کسانی هستند که صرفا جزء نگر و کوته بین هستند. بدون شک این گروه هم در فتنه ها و آزمایش‌ها شکست می‌خورند.