انقلاب اسلامی ایران، در این چهل و هفت سال گذشته یک انقلاب بسیار قدرتمند از نظر ابعاد منطقه ای، بین المللی و هم از لحاظ الهام بخشی بوده است. 

روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه ۱۵ و ۱۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، با حضور بیش از ۳۰۰ عضو هیأت علمی و استاد دانشگاه، و تحلیل‌گران ارشد مسائل سیاسی ایران و منطقه، شانزدهمین نشست سالانه اندیشمندان و استادان درس انقلاب اسلامی دانشگاه های کشور، با موضوع «واکاوی ابعاد مختلف دفاع مقدس ۱۲ روزه و فتنه آمریکایی - صهیونی دی‌ماه ۱۴۰۴» در آستان مقدس حضرت احمدبن موسی الکاظم شاهچراغ علیه السلام، در حال برگزاری است.

به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل آستان مقدس احمدی و محمدی علیهماالسلام، دکتر مصطفی ملکوتیان؛ استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، در این نشست اظهار کرد: امروزه در دانشگاه‌های غربی، پیرامون نتایج انقلاب‌ها، از نظر سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مباحث مختلف، کار علمی صورت نمی گیرد؛ بلکه علل و عوامل وقوع انقلاب ها را بسیار بررسی می کنند. فِرد هالیدی؛ متخصص روابط بین‌الملل و امور خاورمیانه در مقاله ای تحت عنوان «انقلاب و روابط بین الملل» می نویسد که غرب با وقوع انقلاب در کشورها مخالف است، زیرا هر جا انقلاب‌های اصیل رخ می دهد، منافع غرب در تعارض قرار می گیرد. بنابراین از انقلاب‌ها که برای تغییر داخلی و بین المللی صورت می گیرد، چیزی بیان نمی‌کنند.

وی با بیان اینکه به لحاظ دسته بندی، انقلاب اسلامی ایران یک انقلاب بزرگ است، اظهار کرد: دسته بندی‌های مختلفی برای انقلاب ها ذکر شده است. گاهی نویسنده‌ای، انقلاب ها را به انقلاب سیاسی و اجتماعی تقسیم می کند. نویسنده دیگری مثل ساموئل هانتینگتون، انقلاب‌ها را به انقلاب شرقی و انقلاب غربی، تقسیم می‌کند. انقلاب اسلامی ایران به گفته خود این نویسندگان، جزو انقلاب های اجتماعی است. یکی از دلایلی که انقلاب اسلامی، انقلاب کبیر خوانده می شود این است که انقلاب اسلامی، آرمان‌های جهان شمول دارد و دارای رهبرانی قدرتمند و توانمند است که خواستار برهم زدن نظام سلطه‌گرایانه حاکم بر دنیا هستند.

عضو گروه علوم سیاسی شورای تحول علوم انسانی، گفت: هرچه ابعاد بین‌المللی یک انقلاب قوی‌تر باشد، آن انقلاب بیشتر در گروه انقلاب های کبیر یا انقلاب های بزرگ قرار می گیرد. انقلاب اسلامی ایران، در این چهل و هفت سال گذشته یک انقلاب بسیار قدرتمند از نظر ابعاد منطقه ای، بین المللی و هم از لحاظ الهام بخشی بوده است. انقلاب اسلامی ایران در گروه انقلاب های غربی و شرقی قرار نمی گیرد.

دکتر ملکوتیان، با بیان اینکه یکی از دلایل گستردگی بازتاب انقلاب اسلامی بر محیط‌های منطقه ای و بین المللی «جامعیت آرمانی»، این انقلاب است، اظهار کرد: به عنوان مثال؛ آرمان انقلاب ۱۷۸۹ فرانسه در آزادی خلاصه می شود و عدالت فدای آزادی می شود. یا انقلاب ۱۹۱۷ روسیه با آرمان برابری اقتصادی ظهور کرد. یا انقلاب ۱۹۶۲ الجزایر با آرمان استقلال پدیدار شد. ولی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، دارای جامعیت آرمانی است. انقلاب اسلامی ایران، دارای جامعیت عدالت، آزادی، معنویت، پیشرفت، استقلال و اخلاق با هم است. این جامعیت در نهایت باعث بازتاب در سراسر جهان شده است. مثلاً در آمریکای لاتین، با الهام بخشی از انقلاب ایران، تحت تاثیر شعارهای استقلال طلبانه رفتند و در نهایت انقلاب اسلامی، اصطلاح «الهیات رهایی‌بخش» را در آمریکای لاتین به شدت تقویت کرد. امروزه دولت‌هایی که در آمریکای لاتین در مقابل غرب ایستاده اند خیلی زیاد شده اند و آن ها الگوی خود را آشکارا انقلاب اسلامی می دانند. همچنین رهبری الهی، قاطع و شجاع در زمان حضرت امام(رحمت الله علیه) و در دوران رهبری مقام معظم رهبری(دامت برکاته) برای جهان بسیار تاثیر گذار و الگوپذیر بوده است.

استاد دانشگاه تهران، در ادامه به «عدم ارتجاع در انقلاب اسلامی، تأثیرگزاری آن در نقاط گوناگون دنیا و نقش دائمی مردم در آن»، اشاره کرد و گفت: دائمی بودن انقلاب اسلامی، الهام بخش است. همین که غرب نمی‌تواند با آن برخورد کند و مدام شکست می‌خورد، الهام بخشی آن را می‌رساند که در نقاط مختلف دنیا تاثیر می گذارد. نظریه پردازان درباره بازتاب ها و تاثیرات انقلاب اسلامی بر محیط بین الملل، جنبش ها و نظریه های روابط بین الملل چهار نکته را بازشناسی کردند.

وی در توضیح نخستین نکته به «بازتاب علمی، فکری و فرهنگی انقلاب اسلامی»، اشاره کرد و گفت: از جمله چالش هایی که انقلاب اسلامی بر روابط بین الملل ایجاد کرده است، می‌توان به چالش فرا نظری، چالش ساختاری، چالش هنجاری و نهایتاً چالش نهادی نام برد. چالش فرا نظری یعنی چالش‌هایی که غرب در هستی شناسی با آن مواجه می شود. مثل مارکسیست ها که از نظر علمی در نهایت گرفتار این چالش شدند و شکست خوردند. یکجانبه‎گرایی غرب نیز در نهایت به شکست غرب می انجامد. در آمریکای لاتین شاهد چالش‌های ساختاری این کشورها با آمریکا هستیم. از لحاظ چالش هنجاری، مردم سالاری دینی به ویژه در جهان اسلام بسیار اثربخش بوده است. از لحاظ چالش های نهادی، انقلاب اسلامی با پیشنهادهای ایران در پارلمان بین المجالس اسلامی توانست بازخوردهای متعددی را در روابط بین الملل ایجاد کند. از لحاظ فرهنگی، انقلاب اسلامی توانسته است با ترویج فرهنگِ استقلال و ترویج فرهنگ مردم‌سالاری دینی، استقلال خواهی و استکبارستیزی را تقویت کند. همچنین از طریق بازخیزی در عرصه های مختلف حیات اجتماعی، مثل موضوع حجاب در کشورهای اسلامی، مراسم عزاداری، نمازهای جمعه و جماعت، تقریب مذاهب اسلامی و بیداری اسلامی، توانسته است تاثیرات آشکاری بر روابط بین الملل و دنیای موجود بگذارد.

در نهایت انقلاب اسلامی دریچه ای جدید را به روی جهان گشوده و با دانش علوم انسانی، در دنیا یک مسیر مستقیم و درست، آرام آرام به وجود آورده است.

استاد دانشگاه تهران، پیرامون دوّمین نکته پیرامون تاثیرات انقلاب اسلامی بر محیط بین الملل، جنبش‌ها و نظریه های روابط بین الملل،  به «بازتاب تحولات قدرت‌راهبرد»، اشاره کرد و گفت: با پیروزی انقلاب و خروج ایران از پیمان سیتو(SEATO) دیواره دفاعی غرب دچار فروپاشی شد. انقلاب اسلامی باعث تضعیف تصویری از آمریکایی شد که در اذهان جهانیان نقش بسته بود.

وی در ادامه، به «بازتاب انقلاب اسلامی بر حرکت‌ها و جنبش‌ها» اشاره کرد و گفت: به محض وقوع انقلاب اسلامی، تعدادی از جنبش های اسلامی و غیر اسلامی که قبلاً وجود داشتند ولی غیر فعال بودند، همچون اخوان المسلمین، حزب الله لبنان، جهاد اسلامی فلسطین؛ حماس و جنیش های شمال آفریقا و ... به دفاع از انقلاب اسلامی پرداختند.

دکتر ملکوتیان، در پایان به «بازتاب انقلاب اسلامی بر نظام جهانی» اشاره کرد و گفت: انقلاب اسلامی در واقع با سیاست نه شرقی، نه غربی و مبارزه با استعمار و استکبار جهانی توانسته است شرایط را برای زمینه سازی و تغییر نظام سیاسی موجود با بحث استقلال طلبی در مناطق مختلف برای تغییرات بزرگ در آینده ایجاد کند. انقلاب اسلامی ایران، یکی از زمینه سازهای اصلی و بنیانی تغییرات در نظام جهانی است. ورود ما به «سازمان همکاری شانگ‌های» و «بریکس» در واقع ورود به یک اقتصاد عادلانه جهانی است. از لحاظ موقعیت ژئوپلیتیک و دسترسی، کشور ما محوری‌ترین موقعیت را در محل اتصال سه قاره جهان دارد و می‌تواند قلب ترانزیت جهان باشد.