🔹 برای انس با قرآن، خواندن گام اول است، در ادامه باید در آیات تدبّر نماییم و در نهایت باید به آن جامه عمل بپوشانیم.

🔹 هر کاری که می‌خواهیم انجام دهیم، هم در عرصه فردی و هم در عرصه اجتماعی باید با حجت الهی باشد.

امروز پنجشنبه، ۷ اسفندماه ۱۴۰۴، محفل قرآنی جمعی از فرماندهان و پرسنل نیروهای مسلح، با حضور حجت الاسلام و المسلمین دکتر کلانتری؛ تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی علیهماالسلام و سردار بوعلی؛ فرمانده سپاه فجر استان فارس، در شبستان امام خمینی(قدس سره)، برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل آستان مقدس، دکتر کلانتری در ابتدای این جلسه ضمن آرزوی قبولی طاعات و عبادات و بهره‌مندی همگان از فرصت مغتنم ماه مبارک رمضان و بهار قرآن در خودسازی و تعالی زندگی، اظهار کرد: برخلاف حیات اخروی، زندگی دنیوی هر کس به دیگری وابسته است، چه در ساختار خانوادگی و چه در ساختار جامعه. در این دنیا همگی در یک نظام اجتماعی به هم پیوسته و به هم گره خورده قرار داریم و نمی‌توانیم به صورت انفرادی زندگی کنیم، اما از منظر قرآن، وقتی آخرت آغاز می‌گردد، همه‌ی این وابستگی‌ها از بین می‌رود.

استاد دانشگاه تهران، با بیان اینکه خداوند در قرآن دو نوع حیات دنیوی و اخروی را تعریف می‌کند، گفت: با تدبّر در آیات قرآن، متوجه می‌شویم که خداوند بسیار واضح تفاوت این دو حیات را مطرح می‌کند. در سوره مبارکه عنکبوت آیه ۶۴ آمده است: «وَمَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ»؛ «و این زندگی دنیا جز سرگرمی و بازی نیست و بی تردید سرای آخرت، همان زندگی واقعی و ابدی است؛ اگر اینان معرفت و دانش داشتند دنیا را به قیمت از دست دادن آخرت برنمی‌گزیدند».  همچنین در سوره مبارکه حدید آیه ۲۰ می‌فرماید: «اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ.....»؛ «بدانيد كه زندگى دنيا در حقيقت بازى و سرگرمى است...». به تعبیر قرآن کریم، حیات دنیا متاعی ناچیز است و زندگی دنیوی، حیات اصلی نیست بلکه مقدمه ای برای حیات ابدی و آخرت است.

وی در ادامه تصریح کرد: البته این مقدمه و زندگی دنیوی در جای خود ارزشمند است، چراکه آخرت وابسته به همین مقدمه است. «الدنیا مزرعه الاخرة»؛ «دنیا مزرعه آخرت است». هرچه در این دنیا کاشتیم در آخرت برداشت می‌کنیم. یکی از توشه‌های ارزشمند آخرت این است که در ماه مبارک رمضان، مومنین و مومنات بر سر سفره قرآن کریم بنشینند و حداقل روزی یک جزء از کلام الله مجید را بخوانند و در آن تدبر کنند؛ همچون امام خمینی(رحمت الله علیه) که در ماه مبارک رمضان، ده بار قرآن را ختم می‌کردند و حتی در اواخر عمر و دوران کهولت سن، سه مرتبه قرآن را ختم می‌کردند.

استاد دانشگاه تهران گفت: مهم است که علاوه بر تلاوت قرآن، در معارف قرآن هم تدبر کنیم.  قرآن کریم زیبا این تفاوت‌ها را بیان می‌کند؛ وقتی حیات دنیوی تمام شد و حیات اخروی آغاز شد، تازه متولد می‌شویم. به تعبیر «مُثُل افلاطونی» تمام چیزهایی که در این دنیا انجام می‌دهیم تصویر است و حقیقت غیر از این است و من و شما حقیقت محض نیستیم بلکه تصویری از آن دنیای واقعی هستیم. (مُثُل جمع مِثال و مثال یک شیء عبارت است از الگو ، نمونه و عکس آن شیء. در اصطلاح فلسفه مُثُل عبارتند از موجودات عقلی کلّی که در عالم عقل وجود دارند و کار خلق و تدبیر موجودات مادّی را بر عهده دارند و موجودات مادّی در حقیقت، سایه و ظِلّ آن موجودات عقلانی (مُثُل) محسوب می‌شوند).

وی اضافه کرد: بر اساس قرآن، افراد فاسق وکافر، این دنیا را حقیقت محض می‌دانند ولی انسان مومن آخرت را حقیقت محض می‌‌داند. شخص مومن، این دنیا را معبری می‌داند که در حال گذر از آن است و به اندازه نیاز از آن برداشت می‌کند و مرگ را آغاز حیات می‌داند، ولی انسان کافر، این دنیا را اصل می‌داند و به اعتقاد او مرگ که فرا رسید همه چیز تمام می شود. قرآن راه را به ما نشان داده، لذا باید رفتار خود را با آیه‌ها منطبق کنیم.

تولیت آستان مقدس، اظهار کرد: در انس با قرآن، خواندن گام اول است، در ادامه باید در آیات تدبّرکنیم و در نهایت باید به آن جامه عمل بپوشانیم. پیامبر اکرم(صلوات الله علیه) تجسم عینی قرآن کریم در روی زمین هستند. هرچند خواندن قرآن به تنهایی ثواب دارد ولی اگر در خواندن قرآن توقف کنیم هیچ ارزشی ندارد، بلکه باید در مسیر قرآن حرکت کرد. ۶۲۳۶ آیه برای انسان نازل شد تا به این سمت تعالی حرکت کند.

دکتر کلانتری، به آیه ۱۰۱ سوره مبارکه مومنون اشاره کرد و گفت: خداوند متعال در این آیه شریفه در باب ویژگی‌های آخرت، می فرماید: «فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلَا أَنْسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَتَسَاءَلُونَ»؛ «پس هنگامی که در صور دمیده شود، در آن روز نه میانشان خویشاوندی و نسبی وجود خواهد داشت و نه از اوضاع و احوال یکدیگر می پرسند». زمانی که آخرت برپا می‌شود نه نسبت‌های خویشاوندی و نه مقام، پست، درجه و اعتبار انسان‌ها دیگر هیچ اهمیتی ندارد و هرکس خود باید پاسخگوی اعمالش باشد. خداوند در سوره مبارکه عبس، آیات ۳۳ الی ۳۷ می‌فرماید: «فَإِذَا جَاءَتِ الصَّاخَّةُ * يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ * وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ * وَ صَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ * لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ»؛ «پس چون فرياد گوش‏خراش در رسد، روزى كه آدمى از برادرش، و از مادرش و پدرش، و از همسرش و پسرانش مى‏ گريزد، در آن روز هر كسى از آنان را كارى است كه او را به خود مشغول مى‌دارد».

وی ادامه داد: امام علی(علیه السلام) می فرمایند که در روز قیامت کارها نسبت به دنیا فرق می‌کند. در آخرت فقط عمل انسان به درد می‌خورد و هر کس به تنهایی باید پاسخگوی عمل خود باشد. «الیومَ عَمَلٌ و لا حِسابَ و غَدا حِسابٌ و لا عَمَلَ»؛ «امروز روز كار است و روز حساب نيست و فردا روز حساب است و روز كار نيست». طبق آیات قرآن کریم، لحظه لحظه عمر ما در آخرت محاسبه می‌شود. سخت‌ترین کار در جهان آخرت، طبق آیات قرآن همان حسابرسی اعمال قیامت است.

تولیت آستان مقدس، به بررسی وضعیت نامه اعمال در آخرت از منظر آیات قرآن کریم، پرداخت و گفت: نکته اول اینکه، پرونده اعمال همه انسان‌ها که در لوح محفوظ ثبت شده، باز می‌شود. خداوند در سوره مبارکه کهف آیه ۴۹ می فرمایند: «وَ وُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَا وَيْلَتَنَا مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا وَ وَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا وَ لَا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا»؛ «دفتر اعمال گشوده شود. مجرمان را بينى كه از آنچه در آن آمده است بيمناك هستند و مى‌گويند: واى بر ما، اين چه دفترى است كه هيچ گناه كوچك و بزرگى را حساب ناشده رها نكرده است. آنگاه اعمال خود را در مقابل خود بيابند و پروردگار تو، به كسى ستم نمى‌كند». بر اساس آیات قرآن کریم، حتی آنچه از دل ما هم می‌گذرد، آن هم ثبت شده است. خداوند در آیه ۲۸۴ سوره مبارکه بقره می‌فرماید: «.....إِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ.....» «....اگر آنچه [از نیّت های فاسد و افکار باطل] در دل دارید آشکار کنید یا پنهان سازید، خدا شما را به آن محاسبه می کند....».

وی ادامه داد: طبق آیات قرآن کریم، محاسبه اعمال انسان ها در روز قیامت، معادل ۵۰ هزار سال دنیایی طول می‌کشد. چرا علی‌رغم این که هم خود فرد از اعمال خود آگاه است و هم خداوند ناظر بر اعمال انسان است، ولی محاسبه اعمال انسان این همه سال طول می کشد؟ به این دلیل که خداوند می‌خواهد حجت را بر انسان تمام کند. تمام پیامبران برای بشارت و حجت آمده‌اند. خداوند در آیه ۱۶۵ سوره مبارکه نساء می‌فرماید: «رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا»؛ «پیامبرانی که مژده رسان و بیم‌دهنده بودند تا مردم را [در دنیا و آخرت در برابر خدا] پس از فرستادن پیامبران، عذر و بهانه و حجتی نباشد؛ و خدا همواره توانای شکست ناپذیر و حکیم است.». هر کاری که می‌خواهیم انجام دهیم، هم در عرصه فردی و هم در عرصه اجتماعی باید با حجت الهی باشد.

تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی علیهماالسلام، با تأکید بر اینکه همه اعمال انسان باید به نیّت قربة الی الله باشد، گفت: دومین نکته حائز اهمیت پیرامون نامه اعمال در آخرت، این است که حسابرسی قیامت برای انسان‌های صالح، بشارت و برای انسان‌های فاسق، مشرک و کافر، عذاب است. روزی گروهی از اصحاب پیامبر با حزن و اندوه از حضرت محمد(صلوات الله علیه) پرسیدند که چرا حسابرسی از اعمال انسان، این اندازه طول می کشد؟ پیامبر فرمودند: این واقعیت آخرت هست و هیچ شخصی حتی پیامبر از حسابرسی اعمال خود در قیامت در امان نخواهد بود ولی این بشارت را داد که برای انسان مومن که با همه وجود تابع اوامر الهی است و شهیدی که همه هستی خود را فدا کرده، با وجود حسابرسی، همه این سال ها از یک نماز واجب زودگذرتر است و با شادمانی از این مرحله عبور می‌کند، اما انسان فاسق و کافر، از گذرگاه قیامت به سختی عبور خواهد کرد وگذشتن از آن برای او بسیار طولانی و دردناک است.

«فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ»؛ «روز قیامت از کسانی که پیامبران به سویشان فرستاده شده [درباره پذیرفتن و نپذیرفتن رسالت پیامبران]، و از شخص پیامبران [درباره تبلیغ دین] به طور یقین پرسش خواهیم کرد»( آیه ۶ سوره مبارکه اعراف). در قیامت هرکس مسئول پاسخ به اعمال خود است. البته موضوع شفاعت، هم در خصوص شفاعت‌کننده، هم شفاعت‌شونده و هم حدود و مرز شفاعت، مشخص است و همه چیز حساب و کتاب دارد.