پنج‌شنبه، ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، در صد و سی‌ و پنجمین نشست از سلسله مباحث «جهاد تبیین» و جلسه پانزدهم از مبحث «بررسی ابعاد مختلف جنگ رمضان»، حجت الاسلام و المسلمین احمدرضا حاجتی؛ امام جمعه موقت اهواز، استاد حوزه و دانشگاه و نویسنده کتاب عصر امام خمینی (قدس سره)، گفت: بدون شناخت جنگ شناختی و برخورداری از یک «کلان‌روایت قابل اعتماد» و «پیوست تحلیلی»، امکان شناخت و تحلیل درست تحولات کشور وجود ندارد.

به گزارش روابط عمومی آستان مقدس احمدی و محمدی علیهماالسلام، حجت‌الاسلام والمسلمین حاجتی، با اشاره به شرایط کنونی کشور اظهار کرد: تحولات بسیار بزرگی در حال رخ دادن است و ما در یک دوره بسیار خاص و حساس قرار داریم.

وی با بیان اینکه تحولات جاری از جنس حوادث معمولی نیست، افزود: وقتی از تحول سخن می‌گوییم، منظور یک تغییر بزرگ و تمدنی در حال وقوع است. ما اکنون در یک نبرد بسیار بزرگ هستیم که به امروز و دیروز محدود نمی‌شود. برای تحلیل چرایی، چیستی، رموز و سرانجام این نبرد، نمی‌توان صرفاً به نوشته‌ها، کانال‌ها و تحلیل‌های مختلف تکیه کرد و هرکسی نمی‌تواند به‌درستی ماهیت این نبرد را ترسیم کند.

نویسنده کتاب عصر امام خمینی(قدس سره)، گفت: ما در یک نبرد طولانی قرار داریم که ریشه‌های آن به آغاز نهضت امام خمینی(قدس سره) در سال 1342 بازمی‌گردد. پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، نمایندگان دولت‌های آمریکا و فرانسه در نوفل‌لوشاتو، امام(ره) را تهدید کردند و از ایشان خواستند که از مسیر انقلاب اسلامی دست بردارد. پس از پیروزی انقلاب نیز این تقابل ادامه یافت و اجازه داده نشد جمهوری اسلامی حتی یک روز بدون فشار و تهدید، به حکمرانی خود ادامه دهد.

این استاد حوزه و دانشگاه، افزود: جنگ امروز نیز بخشی از همین نبرد طولانی است؛ از جنگ تحمیلی گرفته تا جنگ‌های اخیر و نبرد‌های منطقه‌ای، همه را باید در یک چهارچوب کلان‌ دید.

فهم چرایی و چگونگی نبرد جاری، بدون یک «کلان‌روایت» قابل اعتماد و «پیوست تحلیلی» ممکن نیست

حجت الاسلام و المسلمین حاجتی، با تأکید بر ضرورت برخورداری از یک چهارچوب تحلیلی صحیح، اظهار کرد: کسی نمی‌تواند چرایی، چیستی، رموز و سرانجام این نبرد چند دهه‌ای را به‌درستی تحلیل کند، مگر اینکه قواعد و مبانی مشخصی را در نظر بگیرد.

وی خاطرنشان کرد: مراقب باشید چشم و گوش خود را در اختیار هر نوشته، کانال و رسانه‌ای قرار ندهید؛ حتی اگر آن رسانه در ظاهر انقلابی و مذهبی باشد. برخی کسانی که از «صلح شرافتمندانه» سخن می‌گویند، در عمل به دنبال بی‌اعتبار کردن و بی‌شرافت کردن ایران هستند، زیرا از عهده تحلیل جامع این تحولات برنمی‌آیند.

این استاد حوزه و دانشگاه، نقطه ضعف اصلی برخی تحلیل‌ها را «ایجاد تردید و بی‌انگیزه کردن مردم» دانست و گفت: رهبر معظم انقلاب(حفظه الله) بار‌ها درباره توطئه دشمن برای ایجاد تردید و از بین بردن انگیزه مردم هشدار داده‌اند. اگر می‌خواهیم چرایی و چگونگی این نبرد طولانی را بفهمیم، باید از دو مؤلفه برخوردار باشیم؛ نخست، یک «کلان‌روایت قابل اعتماد» و دوم، یک «پیوست تحلیلی». کلان‌روایت یعنی بتوانیم در یک جمله پاسخ دهیم که «چه خبر است؟». اگر شما پاسخ این سؤال را نداشته باشید، دیگران برایتان روایت می‌سازند و خودشان راوی تحولات شما می‌شوند.

هشدار درباره «روایت شکست» و «روایت یأس»

نویسنده کتاب «عصر امام خمینی(ره)»، با انتقاد از برخی روایت‌های ناامیدکننده در فضای رسانه‌ای کشور گفت: گاهی در کانال‌ها و رسانه‌هایی که خود را انقلابی و حزب‌اللهی معرفی می‌کنند، مطالبی منتشر می‌شود که مخاطب پس از مطالعه آنها تصور می‌کند کشور در وضعیت بحرانی قرار دارد. چنین رسانه‌ها‌یی چون فاقد کلان‌روایت و تحلیل کارآمد هستند، به جای روایت قدرت، «راوی ضعف» و به جای روایت پیروزی، «راوی شکست» می‌شوند. ما امروز درگیر جنگ شناختی هستیم. دشمن تنها به دنبال هدف قرار دادن تأسیسات و زیرساخت‌ها نیست؛ بلکه می‌خواهد ادراک و ذهن مردم را مدیریت کند.

وی، تصریح کرد: دشمن تلاش می‌کند در حالی که شما قدرتمند هستید، این باور را در شما ایجاد کند که ضعیف و شکست‌خورده‌اید؛ بنابراین اگر می‌خواهیم عرصه را در جنگ شناختی واگذار نکنیم، باید کلان‌روایت صحیح را پیدا کنیم و تحلیل‌های خود را بر اساس آن سامان دهیم.

میدان اصلی جنگ، ذهن انسان‌هاست

امام جمعه موقت اهواز، به ابعاد جنگ‌های مدرن اشاره کرد و گفت: امروز نبرد تنها در زمین، دریا و یا هوا جریان ندارد؛ بلکه فضا، سایبر و ذهن نیز به عرصه‌های جنگ تبدیل شده‌اند و البته مهم‌ترین عرصه، ذهن انسان است. اندیشکده‌های غربی سال‌هاست درباره نحوه مواجهه با انقلاب اسلامی مطالعه می‌کنند. در یکی از مطالعات راهبردی که پیش از ریاست‌جمهوری رونالد ریگان منتشر شد، بر اهمیت تصرف ذهن انسان‌ها تأکید شده است؛ به این معنا که به جای تصرف سرزمین‌های وسیع، باید «فاصله میان دو گوش» یعنی ذهن و مغز انسان را هدف قرار داد.

وی، تصریح کرد: این همان چیزی است که امروز در قالب جنگ شناختی، عملیات روانی و مدیریت ادراک دنبال می‌شود.

«کلان‌روایت» خود را از امامین انقلاب بگیریم

نویسنده کتاب عصر امام خمینی(قدس سره)، گفت: اگر کسی به دنبال تحلیل آینده است، باید سراغ سخنان و اندیشه‌های امام خمینی(قدس سره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی(رضوان الله علیه) برود. در هزاره اخیر، کمتر رهبرانی را می‌توان یافت که با این میزان صراحت درباره آینده تحولات جهان سخن گفته باشند.

وی با اشاره به برخی بیانات امام راحل(ره) درباره آینده جهان گفت: حضرت امام(رحمت الله علیه) در شرایطی از پیروزی نهایی اسلام و تغییر معادلات جهانی سخن می‌گفتند، که ایران درگیر جنگ هشت ساله و مشکلات متعدد بود. این همان «روایت فتح از آینده» است.

وی همچنین با اشاره به بیانات امام شهید انقلاب، پیرامون آینده سیاه نظام سلطه و آمریکا اظهار کرد: رهبر شهید(رضوان الله علیه) بار‌ها بر افول قدرت آمریکا و تغییر نظم جهانی تأکید کرده‌اند و مردم را به نزدیک بودن به قله، نوید داده اند و به پرهیز از ناامیدی فراخوانده‌اند. این سخنان را باید به عنوان یک «پیوست تحلیلی» در کنار حوادث روز قرار داد، نه اینکه هر حادثه‌ای را جدا از مسیر کلی تحولات تحلیل کنیم.

حجت الاسلام والمسلمین حاجتی، با اشاره به نامه تاریخی امام خمینی(قدس سره) به میخائیل گورباچف؛ آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی گفت: آقای دکتر صفری، سفیر وقت ایران در روسیه، برای بنده نقل کرده بود که بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر، در دیدار با گورباچف، وی ضمن تحسین پیش‌بینی امام(ره) از فروپاشی کمونیسم گفته بود که آیت‌الله خمینی(ره) در چارچوب زمان محدود نمی‌شد و آینده را به‌خوبی می‌دید. گورباچف گفته بود که اگر بار دیگر رئیس‌جمهور روسیه شود، نامه امام(ره) را به عنوان یک سند بالادستی مورد توجه قرار خواهد داد و برای ترسیم سیاست آینده روسیه از آن استفاده خواهد کرد.

روایت امام، روایت امید و حرکت است

نویسنده کتاب عصر امام خمینی(قدس سره)، با اشاره به دیدگاه‌های امام راحل(ره) درباره آینده انقلاب اسلامی گفت: امام(ره) در سخت‌ترین شرایط، روایت شکست ارائه نمی‌کرد. زمانی که در سال‌های نخست جنگ برخی مسئولان از بن‌بست در جنگ سخن می‌گفتند، ایشان بر پیروزی تأکید داشتند.

وی ادامه داد: در یکی از مقاطع جنگ که اخبار شکست و اشغال بخش‌هایی از کشور منتشر شده بود، امام(ره) با یک جمله فضای جامعه را آرام کرد و فرمود: «ابداً مسئله‌ای نیست». این نگاه نشان می‌دهد که چگونه یک رهبر می‌تواند در اوج بحران، ادراک جامعه را مدیریت کند و اجازه ندهد ملّت در دام ترس و ناامیدی گرفتار شود. حتی در ماجرای انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت جمعی از مسئولان، وقتی یکی از افراد با نگرانی نزد امام خمینی(رحمت الله علیه) رفت و گفت «همه رفتند»، امام پاسخ داد: «همه هستند» این همان کلان‌روایت امید و استمرار انقلاب است.

انقلاب اسلامی؛ فراتر از مرز‌های ایران

امام جمعه موقت اهواز، با اشاره به افق دید امام خمینی(ره) گفت: امام(قدس سره) حدود یک ماه پیش از رحلت خود، خطاب به مسئولان کشور تأکید کردند که انقلاب اسلامی محدود به مرز‌های ایران نیست، بلکه نقطه آغاز انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمداری حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است.

وی، تصریح کرد: چنین نگاهی به انقلاب، یک کلان‌روایت تمدنی ایجاد می‌کند و به نسل‌های بعدی نشان می‌دهد که تحلیل حوادث روزمره را نباید از مسیر تاریخی و تمدنی انقلاب جدا کرد.

هرچه فشار‌ها بیشتر شود، ظرفیت‌های انقلاب اسلامی آشکارتر می‌شود

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به سخنان شهید سردار اسماعیل‌ دقایقی درباره ظرفیت‌های انقلاب اسلامی، گفت: انقلاب اسلامی یک «آلیاژ» خاص دارد؛ هرچه بیشتر تحت فشار قرار گیرد، مستحکم‌تر می‌شود.

وی افزود: هرچه توطئه‌ها بزرگ‌تر و پیچیده‌تر شوند، امکان بروز ظرفیت‌های بزرگ‌تری نیز فراهم می‌شود. از این منظر، نباید هر فشار و ضربه‌ای را نشانه ضعف تلقی کرد.

حجت الاسلام و المسلمین حاجتی، با اشاره به تحولات اخیر منطقه گفت: باید پرسید آیا بالاتر از حمله مستقیم دشمن، هدف قرار گرفتن مسئولان و فرماندهان و ایجاد فشار‌های امنیتی و نظامی، توطئه‌ای وجود داشته است؟ با این حال، نتیجه‌ای که امروز شاهد آن هستیم، آن چیزی نیست که دشمن در ابتدا پیش‌بینی می‌کرد.

ضرورت توجه به تغییر معادلات منطقه‌ای

این استاد حوزه و دانشگاه، با اشاره به تحولات منطقه و نقش ایران در معادلات امنیتی و اقتصادی جهان اظهار کرد: امروز تحلیلگران غربی نیز به تغییر معادلات منطقه‌ای و افزایش نقش ایران اذعان دارند. تنگه هرمز، موقعیت استراتژیک و راهبردی ایران، توان موشکی و پهپادی و ظرفیت‌های علمی و نظامی کشور، همگی بخشی از مؤلفه‌های قدرت جمهوری اسلامی هستند که باید در تحلیل شرایط مورد توجه قرار گیرند.

وی، خاطرنشان کرد: نباید در شرایطی که دشمن تلاش می‌کند تصویر ضعف از ایران ارائه دهد، خودمان نیز همان روایت را تکرار کنیم. روایت درست باید مبتنی بر مجموعه‌ای از واقعیت‌ها، قدرت‌ها، تهدید‌ها و فرصت‌ها باشد.

جنگ شناختی، میدان اصلی مواجهه امروز

حجت الاسلام و المسلمین حاجتی، با بیان اینکه جنگ شناختی را نباید دست‌کم گرفت، گفت: دشمن می‌کوشد با برجسته‌سازی ضعف‌ها، تضعیف اعتماد عمومی، بزرگ‌نمایی قدرت خود و کوچک‌نمایی توان ایران، محاسبات مردم را تغییر دهد. در چنین شرایطی، انسان مؤمن انقلابی نباید به «راوی یأس» تبدیل شود. همان‌گونه که نباید ضعف‌های واقعی را انکار کرد، نباید قدرت‌ واقعی کشور و دستاورد‌های جبهه مقاومت را نیز نادیده گرفت.

این استاد حوزه و دانشگاه، تأکید کرد: ولایتمداری تنها در شعار نیست؛ باید در نوع تحلیل و روایت ما نیز خود را نشان دهد. اگر رهبر معظم انقلاب(حفظه الله) از مردم می‌خواهند راوی ضعف و شکست نباشند، این توصیه باید در عملکرد رسانه‌ای و اجتماعی ما نیز دیده شود.

وی، ادامه داد: مسیر ترس، تردید و سپس تسلیم، مسیری است که دشمن در جنگ شناختی امروز به دنبال ایجاد آن است. اگر روایت صحیح داشته باشیم، انگیزه افزایش می‌یابد، حس پیروزی تقویت می‌شود و اجازه نمی‌دهیم ترس و تردید ما را در بر بگیرد و به تسلیم بکشاند.

تحولات اخیر و تغییر ادراک جهانی

امام جمعه موقت اهواز، با اشاره به واکنش تحلیلگران و رسانه‌های بین‌المللی به تحولات اخیر، گفت: امروز حتی در میان تحلیلگران غربی، بحث‌هایی درباره تغییر معادلات قدرت در منطقه و آغاز افول هژمونی آمریکا مطرح شده است.

وی افزود: برخی تحلیلگران غربی از «زلزله ژئوپلیتیکی» و تغییرات عمیق در نظم منطقه‌ای سخن می‌گویند. این موضوع نشان می‌دهد که تحولات جاری را نمی‌توان صرفاً در سطح یک درگیری محدود نظامی تحلیل کرد. وقتی از یک تحول تمدنی سخن می‌گوییم، باید مجموعه تغییرات سیاسی، امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و ادراکی را در کنار یکدیگر ببینیم.

این استاد حوزه و دانشگاه، خاطرنشان کرد: نزدیک شدن به قله، مسیر را دشوارتر و نفس‌گیرتر می‌کند، اما نباید این سختی را با شکست اشتباه گرفت. رهبر شهید انقلاب(رضوان الله علیه) نیز در مقاطع مختلف بر حفظ آرامش و امید تأکید کرده‌اند. ما باید تحلیل خود را بر پایه یک کلان‌روایت قابل اعتماد و پیوست تحلیلی از اندیشه‌های امامین انقلاب، بنا کنیم.

نویسنده کتاب عصر امام خمینی(قدس سره)، در پایان با تأکید بر ضرورت بازخوانی مستمر اندیشه و بیانات امامین انقلاب، گفت: به نسل جوان، دانش‌آموزان، دانشجویان، خانواده‌ها، مساجد و هیئات ظلم می‌کنیم اگر امام را فقط در مناسبت‌ها مرور کنیم. میراث امام راحل(قدس سره) و امام شهید(قدّس ا‌لله‌ نفسه الزکیّه)، گنجینه‌ای از تحلیل، آینده‌نگری و شناخت واقعیت‌های تاریخی است و باید از این گنجینه ارزشمند برای فهم تحولات امروز و فردای جهان بهره برد.

شایان ذکر است سلسله مباحث «جهاد تبیین» با موضوع محوری «بررسی ابعاد مختلف جنگ رمضان»، پنجشنبه‌ها ساعت۸:۳۰ صبح در سالن شهید آیت الله دستغیب حرم مطهر، با حضور عموم علاقه‌مندان برگزار می‌گردد. همچنین فایل های صوتی و تصویری کامل جلسات در بخش ویژه پایگاه اطلاع‌رسانی آستان مقدس حضرت شاهچراغ علیه السلام، به نشانی shahecheragh.ir/velayat قابل دریافت است.
علاقه‌مندان با عضویت در کانال ایتای eitaa.com/shahecheragh_velayat می‌توانند اطلاعیه‌ها و اخبار جلسات را مطالعه فرمایند.