حجت الاسلام و المسلمین دکتر کلانتری، در آیین رونمایی از کتاب «خونی که از چراغ میچکید»، با بیان اینکه رمان، قصه و سرگرمی نیست بلکه بیان حکمت، درس، فلسفه، عرفان و واقعیتهای تاریخی است، اظهار کرد: رمانی که در مورد زندگی حضرت احمدبن موسی الکاظم علیهماالسلام نوشته شده، بسیار مهم و قابل تقدیر میباشد و شایسته است که این امر ادامه پیدا کند، این یک حرکت با ارزش است که همه باید قدردان آن باشیم.
به گزارش روابط عمومی آستان مقدس، یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵، همزمان با روز کتاب، کتابخوانی و کتابداری، آیین رونمایی از کتاب «خونی که از چراغ میچکید»؛ اوّلین رمان درباره دوران حیات مبارک حضرت احمدبنموسیالکاظم(علیهماالسلام) با حضور نویسنده کتاب؛ سیّدمحمّدامین آل یاس و سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین دکتر کلانتری؛ تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی علیهما السلام و استاد دانشگاه تهران و دکتر محمّد مرادی؛ عضو هیأت علمی دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز، در تالار شهید آیت الله دستغیب حرم مطهر برگزار شد.
دکتر کلانتری در ابتدای این مراسم ضمن تقدیر از نویسنده کتاب «خونی که از چراغ میچکید» که با بیان زندگی حضرت احمدبن موسی الکاظم علیهماالسلام در قالب رمان، باب جدیدی در حوزه نشر معارف اهلبیت علیهم السلام گشودند، اظهار کرد: حضرت سید السادات الاعاظم؛ امین ولایت، حقیقتاً نقش کمنظیری در تاریخ اسلام و در تشیّع، نزد ما ایرانیان دارند. رمان یکی از ابزارهای هنری جذاب، موثر و گویا است که برای بیان شخصیت این امامزاده جلیلالقدر از آن استفاده شده است. رمان، قصهای ساختگی نیست، بلکه بیان حس درونی یک فرد درخصوص واقعیتهای اجتماعی و تاریخی است. زمانی که این واقعیتها از وجود یک نفر تراوش میکند، موثر واقع میشود. به عنوان مثال؛ زمانیکه انسان یک رمان را مورد مطالعه قرار میدهد، در پایان متوجه میشود که به صورت ناخودآگاه آن نگاه و بینش نویسنده را پذیرفته است، و این بسیار حائز اهمیّت است.
استاد دانشگاه تهران، به بیان مفاهیم فلسفی در قالب رمان اشاره کرد و گفت: در عصر حاضر مفاهیم خیلی سنگین فلسفی را نیز در قالب رمان بیان میکنند. به عنوان مثال کتاب «دنیای سوفی»، یک رمان فلسفی اثر «یوستین گردر» نویسنده نروژی است و تاریخ فلسفه را به زبان ساده برای نوجوانان تشریح میکند و تا کنون به ۵۹ زبان برگردانده شده و علاوه بر نوجوانان، توجه بزرگسالان را هم بهخود جلب کردهاست. نویسنده این کتاب که یک فیلسوف الهیات میباشد، خیلی هنرمندانه تاریخ فلسفه غرب را با ادبیات رمان و درخور فهم توده مردم بیان کرده است.
وی، اضافه کرد: تاریخ فلسفه غرب، توسط نویسندگان دیگر و در چندین جلد منتشر شده که به فارسی نیز ترجمه شده است اما آنقدر سنگین و ثقیل میباشد که به راحتی برای افراد قابل فهم نمیباشد ولی «یوستین گردر»؛ آن را در قالب رمان، خیلی زیبا بیان کرده است.
تولیت آستان مقدس، در ادامه به کتاب «تهوع»؛ اشاره کرد و گفت: این کتاب یکی از معروفترین «رمانهای ژان پل سارتر»؛ فیلسوف و نویسنده فرانسوی است، که در سال ۱۹۳۸ هنگامی که استاد دانشگاه بود، منتشر شد. این کتاب در مورد فلسفه اگزیستانسیالیست، یکی از اصول اصلی این مکتب میباشد. کتاب «روایت» از «سیّد مجتبی آقابزرگ علوی»؛ نیز یک داستان تاریخی است. در این رمان مانند دیگر آثار ادبی و تاریخی مرز تخیّل و واقعیت چندان قابل تفکیک نیست. داستان کتاب «روایت» از یک نوار ضبط شده الهام گرفته شده است و بیانگر رنج و رویدادهای زندگی بخشی از افراد در یک برههی تاریخی است.
رئیس انجمن انقلاب اسلامی؛ ضمن اشاره به کتاب«بینوایان»؛ اثر«ویکتور هوگو»؛ این اثر را بی نظیر دانست و گفت: این کتاب یک رمان تاریخی فرانسوی است که بهعنوان یکی از بزرگترین رمانهای قرن ۱۹م شناخته میشود. رمان از آغاز شورش ژوئن در پاریسِ سال ۱۸۱۵ تا بهثمر رسیدن آن در سال ۱۸۳۲، زندگی شخصیتهای مختلف، بهویژه زندانی آزادشدهای به نام «ژان والژان» را روایت میکند. نگاه رهبر شهید انقلاب به «بینوایان»، ستایشِ بیچونوچرایِ آن به عنوان برترین رمانِ تاریخ است. «هوگو» نیز از نگاه ایشان یک نویسندهی معمولی نیست. یک حکیم است که بهترین حرفهایش را در «بینوایان» زده است. این توصیفِ هوگو به عنوان «حکیم»، فراتر از نگاهِ صرفاً ادبی به اوست؛ ایشان هوگو را فیلسوفی اجتماعی میدانند که توانسته است در قالبِ یک داستان، عمیقترین مسائل انسانی، از عدالت و ظلم گرفته تا عشق و فداکاری را به تصویر بکشد.
دکتر کلانتری، در بخشی دیگر از سخنان خود به توصیف رمان «بینوایان»؛ «ویکتور هوگو» در کلام رهبر شهید(رضوان الله علیه) اشاره کرد که میفرمایند:
«یادم افتاد که ویکتور هوگو در بینوایان اگر خوانده باشید شرح جنگهای ناپلئون را میدهد. یعنی بخشی از جنگهای ناپلئون را شرح میدهد. به اعتقاد من ویکتور هوگو بهترین صحنهها را در بیان حرفهای خودش تصویر کرده است. ویکتور هوگو یک حکیم است. ویکتور هوگو یک نویسنده معمولی نیست. واقعاً به همان معنایی که ما مسلمانان «حکیم» را استعمال میکنیم و به کار میبریم، یک حکیم است و بهترین حرفهایش را در بینوایان زده است. بینوایان هم یک کتاب حکمت است و به اعتقاد من، همه باید بینوایان را بخوانند». (سخنان در دیداری به تاریخ ۲۹ شهریور ۱۳۷۲ با مسئولان برگزارکننده هفته دفاع مقدس).
همچنین در متنی که چهارم تیر ۱۴۰۳ در پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار امام شهید خامنهای(رضوان الله علیه) با تیتر «بینوایان؛ بیدار شدن از خواب وهمآلود تجسم عدالت» منتشر شده، چنین آمده است:
«به نظر من بینوایان ویکتور هوگو برترین رمانی است که در طول تاریخ نوشته شده است. من همهی رمانهای طول تاریخ را نخواندهام، شکی در این نیست، اما من مقدار زیادی رمان خواندهام که مربوط به حوادث قرنهای گوناگون هم هست. بعضی رمانهای خیلی قدیمی را هم خواندهام. مثلاً فرض کنید کمدی الهی را خواندهام. امیرارسلان هم خواندهام. الف لیله و هزار و یک شب را هم خواندهام. وقتی نگاه میکنم به این رمانی که ویکتور هوگو نوشته، میبینم این چیزی است که اصلاً امکان ندارد هیچ کس بتواند بهتر از این بنویسد یا نوشته باشد و معروف نباشد و مثل منی که در عالم رمان بودهام، این را ندیده باشم یا اسمش را نشنیده باشم ... من میگویم بینوایان یک معجزه است در عالم رماننویسی، در عالم کتابنویسی. واقعاً یک معجزه است... من به همهی جوانها توصیه میکنم، نه حالا که دارم با شما صحبت میکنم، بارها این را گفتهام. زمانی که جوانها زیاد دور و بر من میآمدند قبل از انقلاب، بارها این را گفتهام که بروید یک دور حتماً بینوایان را بخوانید. این بینوایان کتاب جامعهشناسی است، کتاب تاریخی است، کتاب انتقادی است، کتاب الهی است، کتاب محبت و عاطفه و عشق است».
استاد دانشگاه تهران، خاطرنشان کرد: رمان، قصه و سرگرمی نیست بلکه بیان حکمت، درس و واقعیتهای تاریخی است. رمان، فلسفه و عرفان میباشد. کتابی که در مورد زندگی حضرت احمد بن موسی الکاظم علیهماالسلام نوشته شده، بسیار مهم و قابل تقدیر میباشد و شایسته است که این امر ادامه پیدا کند، این یک حرکت با ارزش است که همه باید قدردان آن باشیم.
دکتر کلانتری، به کتاب «ریشهها»؛ اشاره کرد و گفت: این کتاب در زمینه تاریخ سیاسی آمریکا در قالب یک رمان و تماماً مطابق با واقعیتهایی میباشد که آمریکا بر اساس آن شکل گرفته است. - «ریشهها»، نوشته «آلکس هیلی»؛ نویسنده معاصر آمریکایی است. او در این داستان، زندگی خانواده و نیاکانش را به تصویر میکشد. پیام محوریِ این داستان، وضعیت نابسامان آمریکاییان آفریقاییتبار و بیان رنجها و کاستیهای زندگی ایشان در دوران بردهداری و پس از آن است. در نگاهی دقیقتر، نویسنده به شناساندن مفاهیم تبعیض نژادی، بردگی، بیگاری و زیر تملک دیگران بودن میپردازد و آن را محکوم میکند.- زمانی که این کتاب مطالعه میشود واقعیت آمریکا روشن میگردد و دیگر نیازی نیست که دلیل انزجار از آمریکا را برای جوانان توضیح بدهیم. آنها متوجه شدهاند که زیرساخت ابر قدرتی ادعایی آمریکا، خون میلیونها مظلوم آفریقایی و بومی آمریکایی است که در این راه کشته شده و از بین رفتهاند.
استاد دانشگاه تهران، در ادامه به کتاب «خونی که از چراغ میچکید»، اشاره کرد و گفت: ادبیات به کار گرفته شده برای نسل جدید بسیار مهم می باشد. این کتاب هم به لحاظ حجم و صفحات آن مفید است و هم به لحاظ روانی متن، بسیار خوش خوان بوده، همچنین هنر چهره پردازی از شخصیت حضرت احمدبن موسی علیهماالسلام در آن رعایت شده است.
وی در نقد این کتاب، گفت: در این کتاب تخیّل از واقعیت پیشی گرفته است، با اینکه در رمان نویسی تخیل یک اصل می باشد ولی نباید واقعیت در زیر سایه تخیل گم شود. شاید دلیل این کار در این کتاب، نبود اسناد تاریخی کافی درمورد زندگی حضرت احمد ابن موسی الکاظم علیهماالسلام باشد که نویسنده مجبور شده است که استنباطهای گوناگون را در کنار یکدیگر قرار دهد و داستانپردازی کند.
تولیت آستان مقدس، در پایان ضمن تأکید بر لزوم استمرار برنامههای نقد و بررسی کتاب، گفت: اِنشاءالله به زودی شاهد نشستی در زمینه کتاب «آرزو شدی»؛ زندگینامه شهیده کرباسی باشیم. این کتاب روایتی مستند از زندگی این بانوی شهیده راه قدس میباشد که بر پایه اسناد، گفتهها و مستندات واقعی تدوین شده است. این کتاب نوشته طاهره کوهکن به تازگی از سوی انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است. با توجه به اینکه مدفن ایشان در حرم مطهر حضرت شاهچراغ علیه السلام است، اِنشاءالله نشستی در زمینه این کتاب نیز برگزار شود تا یاد و خاطره ایشان را گرامی داشته و زنده نگهداریم. برگزاری جلساتی از این دست یک خدمت فرهنگی به جامعه و یکی از راههای از بین بردن سهل انگاری در مطالعه است.
شایان ذکر است، فایل صوتی سخنان و نقد کامل دکتر کلانتری بر کتاب «خونی که از چراغ میچکید»، در لینک زیر قابل استماع است:
shahecheragh.ir/upload/11/content/att-233394Dr.Kalantari.mp3